Davranışlarınızın odağındaki “Siz”

Her gün hayatımızın bize teklifleri ile uğraşların içinde kimi zaman kendimize ait kararlarla davranıyor, kimi zaman da hissî hayatımızın merkezi olarak başkalarının davranışlarını seçiyormusunuz?.  Hatta diğer insanların zaâfiyetlerinin sizi denetlemesine izin veriyormusunuz?.

Davranışlarımız (Sözlü sözsüz ifadelerinizin tamamı) zihinimizdeki faaliyetlerin fiile dönmüş halidir,
Davranışlarımızı zihinde teşekkül eden  kararlarınız belirler.

Şuuraltımıza zaman içinde öğrettiğiniz Amaç, Kimlik, İnançlar, Değerler ve Becerileriniz i kararlarımız kaynak olarak kullanır.

Değerlerimizi/ Kurallarımızı duygularımızın üzerinde tutabiliriz. Bazı şeylerin olması için insiyatif kullanmamız gerektiğini veya sorululuk duygusu ile harekete geçmek zorunda olduğumuzu düşünerek kararlar alırız, bu tür davranışa Etkin kişikik örneği(Proaktivite) denir.

Etkin kişiliğin özünde; bir değeri/kuralı anlık duyguların önüne geçirme yeteniği vardır.
Etkin kişiler bir müşkil ile karşılaştıklarında sorumlu aramazlar.

Etkin(Proaktiv) kişiliğin tam tersi Edilgen(Reaktiv) kişiliktir,
“Üzüm üzüme bakabaka kararır” atasözü bu kişiler için geçerlidir. “Toplumsal hava”dan etkilenirler.
Tenkit edildiklerinde ve ya tasvip edilmediklerinde hemen “ama, fakat” gibi savunmaya veya korunmaya çalışırlar.

EDİLGEN insanlar, hissî hayatlarının merkezi olarak başkalrının davranışlarını seçer, diğer insanların zaâfiyetlerinin kendilerini denetlemesine izin verirler.

EDİLGEN insanları yöneten duyguları, şartlar, olaylar ve çevreleridir. ETKİN insanı ise, dikkatle düşünülmüş ve sindirilmiş değerler yönetir.

Etkin insanlar melek gibi mi? diye soraracak olursanız, tabiiki hayır. Onlarda fiziki şartlardan, içtimai yapıdan, psikolojik dış tesirlerden etkilenirler. Dış tesirlere bilinçli veya bilinçdışı bir biçimde verdikleri tepki “inanca-değere”  dayanan bir seçim ya da tepkidir.

Hangi durumlarda Etkin hangi durumlarda Edilgen oluyorsunuz?

Etkin olduğunuzda seçimlerinizi yapar, seçiminizin doğruolmadığınızı anladığınızda yeni seçimler için teşebbüslerinizi sürdürürsünüz. Edilgen olduğunuzda seçimleriniz hep birilerinin arzularına bağımlıdır veya tasdik görme ihtiyacı hissedersiniz. Bunun sonucunda olumsuzluklarda başkalarını sorumlu tutar. Reaktif bir kişi olursunuz.

Kendimizi farklı bir açıdan değerlendirip hangi durumlarda etkin habgi durumlarda edilgen olduğunuzu elinizin altındaki boş bir kağıda sağlı sollu yazarak değerlendirin.

Edilgen dil’in örnekleri;

“Onun yerinde olsaydım...”
“Yapabileceğim bir şey yok.”
“İşte ben böyleyim.”
“Keşke...”
“Ne yapabilirim ki!”
“Bana fırsat verilseydi...”
“Yapamam” dediğiniz durumları düşünün.
Etkin dil’in örnekleri;
“Duygularımı kontrol edebilirim.”
“Seçeneklerimize bir bakalım.”
“Yapacağım.”
“Tercih ettiğim bir tepkiyi seçeceğşm.”
“Tecrübelerimi başarılyla uygulayabilirim”

Şimdi günlük hayatta kulladığınız edilgen dili etkin dile tercüme edin ve hayatınızın seçimlerine, sorumluluklarınıza uygun dili belirleyin.
Kendinizin ve çevrenizdekilerin dilini dinleyin. “Keşke” , “yapamam” ya da “yapmalıyım” gibi edilgen ne kadar sıkılıkla kullanıyor ve çevrenizdekilerden ne sıklıkta duyuyorsunuz?
“Çok dikkatsizim ve her seferinde olmayacak hatalar yapıyorum” derseniz, olumsuz durumları kendinize isimlendirmiş olursunuz.  Bu olumsuz isimleriniz Edilgen  davranışlarınızın tetikleyicisi olur.
Özetle; Etkin omakla edinilen güçlü ve çeşitli hazlar var!, bu hazlar, âlemdeki değişimin mayası ve gelişim kanununun çekirdeği hükmünde.
Madem her an her şey değişiyor, muvaffakiyetimiz için etkin dil kalıplarını hemen öğrenebiliriz.